W przeciągu wieków miasto Erzurum odgrywało znaczenie twierdzy, jak i bramy dla przemierzających tędy wojsk. Po przełomowej bitwie pod Manzikertem w 1071 roku bizantyjskie wtenczas miasto przeszło w ręce Seldżuków, a później Osmanów. Epizodycznie miasto było zdobywane jeszcze po tej dacie przez Mongołów (1242), czy Rosjan (1829, 1878, 1916). W I wieku Erzurum było częścią królestwa Armenii, jako miasto Karin, a pod koniec IV wieku przeszło pod zarząd rzymski, później bizantyjski, jako Theodosiopolis. W latach 701-949 było pod panowaniem arabskich Ummajadów.

Do dziś w Erzurum można oglądać Cytadelę (Zamek) z V wieku pamietająca jeszcze czasy, kiedy Bizantyjczycy rywalizowali z Persami Sasanidów, czy Medresę Dwóch Minaretów z XIII wieku (po tur. Çifte Minareli Medrese), w której wtenczas mieściła się ważna islamska akademia teologiczna.

 

Miasto położone na wysokości 1950 m. n.p.m. znajduje się na rozległej Wyżynie Armeńskiej, obejmującej swym zasięgiem takie kraje jak Turcja, Gruzja, Armenia, Iran i Azerbejdżan. Góra Ararat (po turecku Ağrı Dağı), która także znajduje się na Wyżynie Armeńskiej znajduje się około 300 km na południowy wschód od Erzurum ( do Doğubayazıt jest około 277 km).

 

Z kolei obszar, gdzie rozegrała się bitwa pod Manzikertem znajduje się około 220 km od Erzurum (Malazgirt Kalesi) na północ od jeziora Wan. Starożytne ruiny miasta Ani, dawnej stolicy Armenii znajdują się około 250 km na wschód od Erzurum (45 km na wschód od miasta Kars).

Jak zapewniają uczestnicy wypraw trekkingowych na Ararat ze szczytu tej majestatycznej góry (5137 m n.p.m.) można dostrzec terytoria wspomnianych krajów z Wyżyny Armeńskiej jak: Turcji, Iranu, Gruzji, Armenii i Azerbejdżanu.

 

Warto także przypomnieć, iż wcześniej w ramach prowincji Tao-Klarjeti (od Aszota I Kuropalatesa) tereny przylegające do Erzurum należały, bądź pozostawały pod bezpośrednim wpływem Gruzji w ramach dynastii Bagratydów. Gruzini przypominają, że zarówno Trabzon, jak i Erzurum należały wcześniej do nich, choć te wpływy przenikały się z ormiańskimi, czy bizantyjskimi, podobnie dotyczyło to dynastii Bagratydów. Zanim Dawid IV Budowniczy (ur. 1073- zm. 1125) wyparł Turków Seldżuckich z Gruzji i Kaukazu po bitwie pod Didgori w 1121, górzyste tereny Tao-Klarjeti odgrywały ważną rolę w rozwoju ruchu monastycznego na niedostępnych terenach, ale też dzięki nim mogła przetrwać gruzińska myśl narodowa, wiara i gruzińskie piśmiennictwo. Powstawały tam setki monasterów, cerkwi i akademii teologicznych, a Akademia Gelatii z 1106 roku była duchowym spadkobiercą tego ruchu monastycznego, który rozwinął się na trudno dostępnych terenach Wyżyny Armeńskiej. Niewykluczone, iż z tego powodu niektórzy nazywają te tereny przylegające do Erzurum „gruzińskim Synajem”.

Na trasie Artvin-Erzurum już będąc w bliskim sąsiedztwie Erzurum można natrafić na pomnik Alp Arslana, sułtana Wielkich Seldżuków, panującego w latach 1063-1072, który pokonał bizantyjskiego cesarza Romana IV Diogenesa w bitwie pod Manzikertem. W 1065 roku zdobył on także armeńską stolicę Ani. Po tych zwycięstwach praktycznie cała Anatolica stanęła przed ludami tureckimi otworem. Odległość z Erzurum do Bursy, pierwszej stolicy Osmanów to około 1200 km. W Bursie w Wielkim Meczecie znajduje się Mauzoleum Osmana Gaziego I, który panował w latach poprzedzających zdobycie Bursy (zmarł około 1324-1326) . Bursa znano jako Prusa została zajęta przez Seldżuków początkowo w 1075 roku, a później w 1326 roku przez Osmanów. Bursa znajdowała się już w bezpośrednim sąsiedztwie Konstantynopola.

Nie jest wykluczone, że obecne tereny Erzurum mogły podlegać w starożytności państwu Urartu (znane też jako Królestwo Wan) w okresie XIII-VI w. pne. W tym czasie Urartu sąsiadowało bezpośrednio z Asyrią z którym to państwem rywalizowało, jak i podlegało bezpośrednim wpływom kulturowym. Ocenia się, że język urartyjski należał do grupy huryckiej, plemion wywodzących się z Wyżyny Armeńskiej, które wcześniej przyczyniły się do powstania słabo jeszcze poznanej kultury Mitanni. W sprawie Anatolii warto jeszcze wspomnieć o imperium Hetytów (z XVII-XII w. pne ) i ich stolicy Hattusa, oddalonej od obecnego Erzurum o około 700-800 km na zachód (Boğazkale).

Do znanych najstarszych obiektów w Anatolii zalicza się ruiny Göbekli Tepe koło miasta Şanlıurfa, mogące liczyć nawet 10 tys. lat. Z kolei Şanlıurfa kojarzona jest powszechnie z miejscem urodzin Abrahama. Z Erzurum do Şanlıurfy jest około 500 km na południoowy zachód.

Z czasów już współczesnych Erzurum znane jest z organizacji 25 Zimowej Uniwersjady (2011), najlepszych stoków narciarskich w Turcji, Palandöken Economic Forum, czy podobno najlepszego kebaba w Turcji, znanego jako Cağ Kebap.

W najnowszej historii Turcji jeszcze jedno wydarzenie posiada szczególne znaczenie dla wielu Turków, a jest nim zorganizowanie Kongresu Narodowego w Erzurum w 1919 roku przez Kemala Mustafę Atatürka, co symbolizuje niejako początek niepodległej Republiki Tureckiej (1923).