Historia klasztoru Mocameta sięga czasów dramatycznych dla Kaukazu, ale także dla Cesarstwa Bizantyjskiego. W przewodniku wydanym przez Seminarium Teologiczne Gelati możemy się dowiedzieć, iż w 735 roku arabski kalif postanowił podbić Kaukaz i zniszczyć istniejące tam chrześcijaństwo. Zgromadzono 120 tys. armię, która była prowadzona przez Marwana Głuchego, tak nazwanego w gruzińskiej historiografii. Działo się to w czasie rządów ummajadzkiego kalifa Hishama ibn Abd al-Malika (724-743). Dowodzący atakiem na Kaukaz, Marwan II został później kalifem w latach 744-750, notabene był to ostatni ummajadzki kalif.

Mapa: Wikipedia

Atak był poprzedzony przez próbę zdobycia Konstantynopola przez Kalifat Ummajadów w latach 717-718. Arabskie armie wtenczas zgubiły jednak głód i choroby, a Bułgarzy zmusili Arabów do odstąpienia Konstantynopola dnia 15 sierpnia 718 roku. Była to bitwa o dużym znaczeniu strategicznym dla całej Europy Południowo-Wschodniej.

Klasztor Mocameta (po gruzińsku to miejsce męczenników), a także sąsiednia Katedra Gelati nawiązuje do historii świętych gruzińskich męczenników braci Dawida i Konstantyna z rodu Argweti. Za zorganizowanie buntu przeciwko najeźdźcom, odmowę przyjęcia islamu, wrzucono ich za karę do rzeki z kamieniami przywiązanymi do szyi. Podobno po tym zdarzeniu woda tej rzeki zabarwiła się na czerwono, dlatego na pamiątkę tego zdarzenia dopływ rzeki Rioni nazwano Ckalcitela, czyli Czerwona Woda. Podobno wtenczas chrześcijan umieszczano na skalnych urwiskach i wrzucano do rzeki Rioni blisko Katedry Kosmy i Damiana.

Jak opisano w przewodniku Seminarium duchownego Gelati wtenczas miało dojść do cudu, kiedy ciała braci się zrosły, kamienie z lin się odłączyły, a ich ciała promieniały światłem płynącym z Nieba. Świadkowie usłyszeli głos z Nieba, aby przenieść ich ciała. Ich ciała znalazły się finalnie na wzgórzu, gdzie obecnie jest monastyr Gelati, ufundowany przez króla Dawida IV Budowniczego. W tym miejscu król Dawid miał zostać pochowany, a w sekretnym miejscu nawet królowa Tamara.

Jak wspomniano w przewodniku świątynię dla braci męczenników ufundował w 1040 roku król Bagrat IV. Wtenczas w klasztorze Mocameta służyło tylko 2 mnichów, a król Bagrat IV nakazał wykonać apostolski krzyż, którego część przeniesiono do Katedry Sioni. Z innych znanych artefaktów to ikona Narodzenia Chrystusa z 11 wieku. Sama katedra w Mocamecie została zniszczona przez muzułmanów w 1510 roku, a król Solomon II próbował wesprzeć jej odbudowę w roku 1795.

20 kwietnia 1923 roku rząd Kutaisi podjął decyzję o zamknięciu katedry Gelatii, a ciała świętych męczenników Dawida i Konstantyna przeniesiono do muzeum w Kutaisi. Na skutek jednak protestów szybko te relikwie zwrócono. W przewodniku Seminarium duchownego Gelati podano, iż Katedra w Mocamecie została na powrót otwarta w 1954 roku. Z kolei portal Wikipedia podaje, iż „według legendy istnieje tajemne przejście pomiędzy monastyrem Mocameta, a monastyrem Gelati”.

Bibliografia:
Givi Tkeshelashvili, Motsameta Guidebook, Gelati Theological Seminary, Kutaisi 2012.

Wikipedia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mocameta
https://en.wikipedia.org/wiki/Umayyad_invasion_of_Georgia